Last Update : Thursday 12 July, 2001 4:57 AM

Whale Shark Trilogy
เกริ่นนำ ทะเลอันดามัน พ.ศ.2540 เมือง Cape Town พ.ศ.2371 อ่าวสยาม พ.ศ.2462 ห้องเรียนคณะประมง พ.ศ.2540 ทะเลอันดามัน พ.ศ.2540 จุดจบเจ้าพ่อ...ฉลามวาฬ
ฉลามวาฬ ... ยักษ์ใหญ่ใต้สมุทร กินหูฉลาม Whalesharkthai.com

ห้องเรียนคณะประมง พ.ศ.2540

          สายตาของนิสิตกว่าสองร้อยคนจับจ้องบนจอขนาดใหญ่ มีภาพฉลามวาฬในมุมมองต่างๆ ฉายสลับกับการบรรยายเป็นระยะ "สิ่งที่เธอกำลังดูอยู่นี่คือปลาใหญ่ที่สุดในโลก ขนาดโดยปกติประมาณ 10-12 เมตร เป็นปลากระดูกอ่อนในกลุ่มฉลาม ไม่มีอันตรายต่อมนุษย์เพราะกินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร"

          สไลด์หลายสิบภาพในถาดกลมใบนั้น ทำหน้าที่อย่างต่อเนื่อง จวบจนเมื่อเกือบสี่สิบนาทีผ่านไป อาจารย์ผู้สอนวางไม้ชี้ลงบนโต๊ะ ก่อนหยิบแก้วน้ำดื่มแก้กระหาย พลางมองตรงไปยังหน้าใสๆของบรรดาลูกศิษย์ "เอ้า ใครมีอะไรสงสัยถามไถ่กันเข้ามาได้"

          นิสิตสาวคนหนึ่ง ซึ่งนั่งบิดไปมาตั้งแต่ต้นชั่วโมงยกมือสูงขึ้น ไม่สนใจอะไรกับการสะกิดของบรรดาเพื่อนฝูงที่อยู่ข้างเคียง "อาจารย์คะ หนูเข้าใจทุกอย่างที่อาจารย์อธิบาย แต่ที่สงสัยคือ ทำไมอาจาย์ต้องให้ความสำคัญกับเจ้าปลาตัวนี้ถึงขนาดนั้น หนูเข้าใจว่ามันเป็นปลาใหญ่ที่สุดในโลก แต่ก็ไม่เห็นเกี่ยวข้องอะไรกับพวกเรามากไปกว่านี้นี่คะ?" เธอทรุดกายลงอย่างมั่นใจท่ามกลางเสียงถอนใจของพรรคพวก "เอาแล้วไง อยู่ดีไม่ว่าดียัยขี้สงสัย เดี๋ยวก็ซวยหรอก"

          คนที่คิดมาเป็นครูยืนนิ่งอยู่อึดใจ พลางสงสัยว่าทำไมตัวเองถึงเลือกมาเดินบนเส้นทางนี้ สอนคอมพิวเตอร์หรือภาษาอังกฤษให้คนไทยในปัจจุบันถึงแม้จะยาก หากแต่อย่างน้อยลูกศิษย์ก็สนใจอยากรู้ เพราะสังคมรอบข้างชี้ให้เห็นว่าสิ่งนั้นมันสำคัญ จำเป็นต่อการประกอบอาชีพ หากแต่สอนให้คนที่อยู่กลางเมืองหลวงท่ามกลางข่าวสารด้านบันเทิงและตลาดหุ้น ให้สนใจกับสัตว์ที่อยู่ใต้ท้องทะเลห่างไกลไปหลายสิบหลายร้อยกิโลเมตร นั่นไม่ใช่เรื่องยาก แต่คือสิ่งที่เป็นไปเกือบไม่ได้ แม้ในทุกวันนี้เขายังไม่เคยพอใจในความพยายามที่ทุ่มเทลงไปสักที

          "ครูมีคำตอบในเรื่องนี้ให้เธอได้สองคำตอบ อย่างแรกที่อยากจะบอกคือเรื่องที่เธอส่วนใหญ่สนใจ หมายถึง เรื่องของเงินทองและคุณค่าทางเศรษฐกิจ" อาจารย์กดปุ่มสไลด์ย้อนหลัง โชว์ภาพฉลามวาฬขึ้นมาอีกครั้ง "สิ่งที่เธอกำลังเห็นอยู่ในขณะนี้ คือทรัพยากรการท่องเที่ยวที่มีชีวิต เป็นปลาใหญ่ที่สุดในโลก มีคนอีกนับล้านที่ไม่ได้หยุดความสนใจลงเพียงแค่นี้ เหมือนกับที่เธอกำลังเป็นอยู่ หากแต่พวกเขาต้องการเห็นด้วยสายตาตนเอง ต้องการทราบความรู้สึกในวินาทีนั้น ต้องการประสบการณ์ที่ไม่มีวันลืมเลือน"

          อาจารย์หยิบไม้ชี้ขึ้นมาอีกครั้ง พลางจิ้มลงไปบนภาพที่ฉายบนจอ แต่ครั้งนี้ออกจะแรงไปกว่าปกติตามอารมณ์ที่เริ่มพลุ่งพล่านขึ้นมาในใจ "ปลาตัวที่เธอกำลังเห็นอยู่ อาศัยทั่วไปในท้องทะเล แต่เมืองไทยธรรมชาตินั้นลำเอียง มอบสิ่งดีที่สุดให้เสมอ กองหินริเชลิวแห่งทะเลอันดามัน คือสถานที่ซึ่งนักดำน้ำทราบดีว่าพบฉลามวาฬบ่อยที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ที่สำคัญคือมันไปง่ายและราคาไม่แพง เมื่อเทียบกับจุดดำน้ำแห่งอื่นในต่างประเทศ"

          "ในช่วงสงกรานต์ปี 2540 มีนักดำน้ำกว่าหนึ่งร้อยคน เดินทางไปรอบกองหินริเชลิวในแต่ละวัน คนเหล่านี้ทั้งไทยและต่างชาติ ล้วนจ่ายเงินหัวละไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท เพียงเพื่อแลกโอกาสที่จะได้เห็นฉลามวาฬไม่กี่นาที คิดแล้วปลาตัวนี้ทำรายได้ให้กับธุรกิจท่องเที่ยวมากกว่าหนึ่งล้านบาทต่อวัน นั่นเฉพาะกองหินแห่งเดียว ยังไม่นับถึงหินแดง กองตุ้งกู หินแพ หรือทะเลอีกนับสิบแห่งที่คนไปเพียงเพื่ออยากเห็นฉลามวาฬ ครูอยากถามเธอว่ามีสัตว์ตัวไหนในเมืองไทยที่มีคุณค่าได้อย่างนี้"

          เสียงของคนเป็นครูเริ่มเข้มขึ้นตามลำดับ "ที่มากไปกว่านั้นหลายร้อยหลายพันคน ไม่เห็นฉลามวาฬแม้แต่เพียงแค่แวบเดียว แต่พวกเขายังคงพอใจและยังคงกลับมาเพื่อความหวังในวันหน้า ตรงนี้คืออีกอย่างที่ครูอยากจะถามมีสัตว์อะไรอีกบ้างไหมที่เฉพาะชื่อเสียงเพียงอย่างเดียว ทำรายได้ให้กับเมืองไทยปีละไม่ต่ำกว่าร้อยล้านบาท"

          ผู้พูดทรุดกายนั่งบนเก้าอี้หยุดเงียบไปอึดใจ เพื่อระงับความพลุ่งพล่าน "คำตอบที่สองที่ครูอยากบอกเธอ ไม่เกี่ยวกับเงินทองหรืออะไรที่คิดออกมาได้เป็นตัวเลข เพราะมันอยู่ในนี้" เขาทุบหน้าอกตัวเองค่อนข้างแรง เล่นเอาลูกศิษย์หลายคนสะดุ้ง "มันอยู่ในจิตใจ มันเป็นความภาคภูมิใจของคนที่เกิดขึ้นมาบนแผ่นดินนี้ ฉลามวาฬไม่จำเป็นต้องใช้ความคิดประดิดประดอยสร้างขึ้นมา ไม่ต้องใช้เทคโนโลยีใด ไม่ต้องลงทุนให้เสียเงินทอง แต่มันยิ่งใหญ่เหนือคำประโคมโอ่หรือข้อความโฆษณา"

          "ภาพนักดำน้ำว่ายไปเคียงข้างฉลามวาฬสักตัว สามารถปลุกให้คนขี้เกียจที่สุด ลุกขึ้นมาอยากพุ่งลงน้ำ ปลุกให้คนเห็นแก่ตัวที่สุดอยากเผื่อแผ่อะไรให้ธรรมชาติ มันปลุกความฝันที่หลับใหลอยู่ภายในใจคนไทยทุกคนให้ลุกโชติช่วง ยืนขึ้นมาบอกแก่โลกว่า เมืองไทยของเรามีดี และคนไทยมีดีพอที่จะรักษาสิ่งนี้ไว้ในบ้านเรา"

          อาจารย์จบคำบรรยายในชั่วโมงนั้น ด้วยคำพูดว่า "ฉลามวาฬ คือ สัตว์ไม่กี่ชนิดที่หลงรอดมาจากการทำลายล้างทะเลไทยครั้งใหญ่ในอดีต มันคือตัวแทนสุดท้ายที่จะบอกถึงความยิ่งใหญ่แห่งท้องทะเล หากเราสูญเสียมันไป นั่นคือการพ่ายแพ้ครั้งสุดท้าย ไม่ใช่เป็นของครูของนักอนุรักษ์ แต่เป็นของเธอของพี่ของน้องเธอของบรรดาคนที่เธอรู้จัก และเป็นของคนไทยทุกคน....

          การสูญเสียฉลามวาฬคือ จุดจบของความภูมิใจในธรรมชาติใต้ทะเล สิ่งที่เราเหลือไว้ให้รุ่นน้องและลูกหลานคือ ความภูมิใจในห้างสรรพสินค้าใหญ่ที่สุดในโลก...กระนั้นหรือ?"

          บันทึกอีกบทหนึ่งของฉลามวาฬและคนไทยเกิดขึ้นใน พ.ศ.2540 ที่บางเขน กรุงเทพมหานคร....

 

Copyright © 1999-2001 TalayThai.com All right reserved.