Last Update : Friday 23 March, 2001 10:41 AM

กำเนิด...เต่ามะเฟือง
พุทธศักราช 2500 พุทธศักราช 2536 พุทธศักราช 2537 พุทธศักราช 2541 พุทธศักราช 2542 กำเนิดเต่ามะเฟือง (1) กำเนิดเต่ามะเฟือง (2) ที่มาของเรื่องราว
เต่าทะเล Talay WallPaper คำถาม - คำตอบ

ที่มาของเรื่องราว

          ในมุมมองของหลายคน คำว่า "สารคดี" กับ "จินตนาการ" แตกต่างกันสุดขั้ว สารคดีคือเรื่องจริง จินตนาการคือความฝัน ไม่มีทางที่สองอย่างมาอยู่ร่วมกันได้

          แต่ในความเป็นจริงของสารคดีเมืองไทย จินตนาการคือส่วนสำคัญ เพราะประเทศเราจนนัก เงินทองมีไว้ใช้จ่ายอย่างอื่น ไม่เคยเหลือแบ่งปันมาพอให้นักวิทยาศาสตร์ติดตามศึกษาสัตว์แต่ละชนิดอย่างใกล้ชิด ข้อมูลที่มีอยู่จำกัดอย่างนั้น เราไม่สามารถจะนำเสนอทุกอย่างโดยไม่อาศัยจินตนาการเข้าชักนำได้ "สารคดีจินตนาการ" จึงเกิดขึ้น...และเกิดขึ้นนานแล้ว ตั้งแต่สมัย "ชีวิตฉัน...ลูกกระทิง" ของนายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล ผู้ก่อตั้งมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทยฯ

          มาถึงเรื่อง "กำเนิด...เต่ามะเฟือง" หลายคนอาจแล้วอาจร้องอุ้ย!!? ทำไมอาจารย์ไม่ตั้งชื่อแม่เต่าว่า "ม่ายสมทรง" แล้วหาพระเอกพ่อเต่าสักตัวชื่อ "ฟัก" เหมือนในเรื่อง "คำพิพากษา" ของคุณชาติ กอบจิตติ เพราะชีวิตเต่าช่างบีบคั้นรันทดดีแท้

          ผมเชื่อว่าคนอย่าง "ฟัก" ยังมีอยู่อีกมากในเมืองไทย แต่อย่างน้อยคิดเป็นอัตราส่วนแล้ว คงไม่มากเท่ากับแม่เต่านางเอกของเรื่องนี้ คิดดูง่าย ๆ ก็ได้ว่าเมื่อสี่สิบปีก่อน เราไม่เคยต้องกังวลถึงปัญหาเต่ามะเฟืองสูญพันธุ์จากเมืองไทย แต่ในปัจจุบัน เต่าตัวนี้อาจเป็นตัวสุดท้ายของทะเลไทยแล้ว ถ้าชีวิตพวกเธอไม่บีบคั้น สถานการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นหรือ?

          เพื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง ผมขออธิบายข้อมูลพื้นฐานที่ถูกนำมาใช้ในการสร้างเรื่องราว

• แม่เต่ามะเฟืองเดินทางมาจากทะเลห่างไป 6,000 กิโลเมตร คือเรื่องเป็นไปได้ เพราะเต่ามะเฟืองที่ถูกทำเครื่องหมายในที่เกิด ถูกจับได้อีกครั้งในระยะที่ห่างออกไปถึง 6,800 กิโลเมตร
• แม่เต่าปล่อยไข่ทิ้งในน้ำ ไม่ยอมขึ้นมาบนฝั่งเพื่อวางไข่ มีรายงานการศึกษาจากนักวิทยาศาสตร์ในมาเลเซีย ยืนยันแน่นอน...และมีบ่อยครั้งด้วย
• แม่เต่าขึ้นมาแล้วถูกคนรุมดูจนต้องหนีลงทะเล เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง ผมเห็นด้วยสายตาตัวเองเมื่อหลายปีที่แล้ว (แต่ไม่ใช่เต่ามะเฟืองนะครับ) ปัจจุบันคงลดน้อยลงหรือหมดไป เพราะคนไป "เดินเต่า" คงมีความเข้าใจมากขึ้น แต่ผมพูดถึงเพื่อย้ำเตือนความทรงจำกันอีกครั้งหนึ่ง
• แม่เต่ากินถุงพลาสติกจนติดคอตาย เป็นรายงานการศึกษาจากทั่วโลก ว่าสาเหตุหลักประการหนึ่งที่ทำให้เต่ามะเฟืองตาย คือการกินถุงพลาสติกเข้าไปเพราะนึกว่าเป็นแมงกะพรุน สำหรับเรื่องถุงก๊อบแก๊บลอยอยู่ในทะเล ผมคงไม่ต้องยืนยันว่าเป็นเรื่องจริงหรือไม่? เพราะพวกเราทุกคนคงได้เห็นกันเกินพอแล้ว
• การย้ายไข่เต่าจากรังในธรรมชาติมาฟักเอง ทำให้เกิดผลเสียอย่างคาดไม่ถึง นักวิทยาศาสตร์ศึกษามาแล้วในประเทศมาเลเซีย สำหรับเมืองไทยเท่าที่ผมทราบไม่มีข้อมูลแน่ชัด แต่เคยเห็นและเคยรับทราบเหตุการณ์ที่เรานำไข่เต่ามาฟักแล้วตายยกรังเพราะสาเหตุหลายประการ เช่น ฝนตกน้ำท่วมพื้น มดบุกรัง ติดเชื้อ ฯลฯ แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์และสถานที่ ไม่ได้หมายความว่าเราไม่ควรนำไข่เต่ามาฟักเลย เพราะบางสถานที่หากปล่อยไข่เต่าไว้อย่างนั้น อาจถูกขุดไปขายหรือสัตว์ขุดกินหมด สำหรับผมแล้ว...ถ้าเป็นธรรมชาติคือวิธีดีที่สุด แต่ถ้าเลือกไม่ได้ ควรนำมาฟักแต่ต้องระวังเป็นอย่างมาก หรืออาจปล่อยทิ้งไว้โดยกั้นคอกล้อม เพื่อป้องกันสัตว์อื่นเข้ามาขุดกิน (แต่ป้องกันคนไม่ได้แน่นอน กรณีนี้ขึ้นกับพื้นที่ครับ)
• เต่ามะเฟืองใกล้สูญพันธุ์ ลองถามตัวคุณหรือคนรอบข้างก็ได้ครับ ว่าเคยเห็นเต่ามะเฟืองในเมืองไทยมั้ย? ละมั่งหรือนกกระเรียนเรายังมีโอกาสเห็น แต่เต่ามะเฟือง...เรียกว่าแทบไม่มีทาง

          บอกจากใจจริง ระหว่างเขียนสารคดีเรื่องนี้ ผมเชื่อมั่นจนเกือบจะเป็นแน่ใจว่านี่คือครั้งแรกและครั้งสุดท้ายที่มีโอกาสเขียนเรื่องเกี่ยวกับเต่ามะเฟือง ในอนาคตต่อไปอีกไม่กี่ปี พวกเขาคงสูญพันธุ์จากบ้านเรา แถมเต่าชนิดนี้เลี้ยงก็ไม่ได้ เนื่องจากตัวใหญ่และหากินแมงกะพรุนกลางมหาสมุทร เราคงไม่ได้เห็นพวกเขาในบ่อเหมือนปลาเสือตอ

          รู้สึกสิ้นหวังเล็ก ๆ มั้ยครับ? อย่าเศร้าไปเลย ยังมีคุณผู้ชม TalayThai.com อีกอย่างน้อยเดือนละ 20,000 คนกำลังรู้สึกเช่นคุณ เรายังมีสัตว์อีกมากที่ใกล้สูญพันธุ์ ความพยายามของเราในวันนี้คงสายไปสำหรับเต่ามะเฟือง แต่ยังไม่สายสำหรับอีกหลายชีวิตทั้งบนบก กลางฟ้า และใต้น้ำ

          สารคดีเรื่องนี้จึงเขียนขึ้นมา มิใช่เพื่อให้พวกเราช่วยกันอนุรักษ์เต่ามะเฟือง แต่เพื่อให้เราทราบความรู้สึกของการสูญเสีย "หนึ่งชนิด" ในเมืองไทยว่าเจ็บปวดและบาดลึกแค่ไหน? สำหรับคนไทยและลูกคนไทยทุกคน

          ขอบคุณ

สถานีวิจัยทรัพยากรชายฝั่ง จังหวัดระนอง ม.เกษตรศาสตร์

ภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะประมง ม.เกษตรศาสตร์

คุณสกลพรรณ ทิพานันท์ และคุณเอก กฤษณาวาริน สำหรับภาพถ่ายบางส่วน

          เอกสารอ้างอิง (หายากมาก)

R. Rashid, 1998, The Great Turtle, Malasian Naturalist. Vol 52 No 2

Copyright © 1999-2001 TalayThai.com All right reserved.