ตามรอยพระบาท เสด็จประพาสโมรอคโค (1)

ในช่วงเวลาโศกเศร้าของปวงชนชาวไทย สถานีโทรทัศน์ทุกช่องนำเสนอพระราชกรณียกิจในด้านต่าง ๆ ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ หนึ่งในจำนวนนั้น คือ การเสด็จไปเยือนต่างประเทศ พระองค์ทรงจัดทำเรื่องราวเป็นหนังสือและเป็นสารคดีวิดีทัศน์ ควบคุมทุกขั้นตอนด้วยพระองค์เอง ก่อนเผยแพร่และจำหน่ายสำหรับผู้สนใจ

ใครที่ได้ชมสารคดีเหล่านั้น คงรู้สึกเช่นเดียวกับผม เป็นสารคดีที่เปี่ยมด้วยคุณค่า ดูสนุก ให้ข้อมูลละเอียดลึกซึ้ง จนบอกได้ว่า พระองค์ทรงให้ความสำคัญ เอาจริงเอาจังกับการจัดทำ และเป็นผู้รู้ลึกรู้จริงในงานด้านนี้ ไม่ผิดกับงานด้านแพทย์ ด้านดนตรี และอีกหลาย ๆ ด้านที่พระองค์ทรงสนพระทัย

ในแทบทุกค่ำคืนที่ผ่านมา ผมจึงนั่งจรดจ่ออยู่หน้าจอโทรทัศน์ ดูสิว่า วันนี้พระองค์จะพาเราไปไหน ยิ่งดูยิ่งรู้สึกถึงความตั้งใจ ทั้งคุณข้าหลวงที่คอยอัดเทปคำอธิบายของไกด์ตลอดเวลา ทั้งโปรแกรมการเดินทางที่ทรงจัดวางแผนด้วยพระองค์เอง ตลอดจนความเอาใจใส่ในการศึกษาข้อมูล ทั้งจากแผนที่และจากหนังสือหลายเล่ม เพื่อตรวจสอบเทียบเคียงให้ถูกต้องตามความเป็นจริงมากสุด

สารคดีเหล่านั้น น่าจะถูกนำมาฉายแล้วฉายอีก ให้คนไทยได้ดู อย่างน้อยก็ตลอดปีนี้ มิใช่เพียงแค่ช่วงเวลาไว้ทุกข์ เพราะมีประโยชน์จริงจังต่อผู้ชมทุกท่าน ว่ากันเฉพาะเนื้อ ๆ ไม่ต้องคิดว่า เป็นสารคดีของพระราชวงศ์ สารคดีชุดนี้ก็กินขาดหลายรายการท่องเที่ยวต่างประเทศทางโทรทัศน์ที่เคยผ่านตา จึงเป็นข้อเสนอแนะที่ผมอยากฝากถึงรัฐบาลชุดใหม่ หรือผู้บริหารสถานีโทรทัศน์ทั้งหลาย โดยเฉพาะในเครือข่ายรัฐบาล

ผมอยู่ในวงการสารคดีท่องเที่ยว เห็นพระองค์ทรงงาน ย้อนกลับมาคิดถึงตัวเรา ขนาดพระองค์เป็นเจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน ยังทรงทุ่มเทขนาดนั้น สงสัยเราต้องปรับปรุงตัวครั้งใหญ่ ต้องทำงานให้หนักขึ้น พยายามดำเนินรอยตามพระบาท แม้เพียงเศษเสี้ยวก็ยังได้ชื่อว่าพยายาม เพื่อพระองค์ผู้ทรงเป็น “แสงหนึ่งคือรุ้งงาม” ของปวงประชาราษฎร์

หนึ่งในความพยายาม คือ การจัดทำสารคดีชุดนี้ให้ “ผู้จัดการรายวัน” ว่าด้วยเรื่องราวของการเดินทางไปโมรอคโค ในครั้งที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ เสด็จไปเยือน พระองค์ทรงจัดทำเป็นสารคดีโทรทัศน์ ให้รายละเอียดลึกซึ้ง แต่เท่าที่ผมลองตรวจสอบ ไม่มีหนังสือเรื่องนี้ (พระนิพนธ์ท่องเที่ยวของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ ฯ มีทั้งหมด 10 เล่ม ได้แก่ “1 โหลในเมืองจีน” “ยูนนาน” “สายธารอารยธรรมจีน : 7 ธานีแห่งอาณาจักรกลาง” “จากโคริโอสู่โคเรีย 8 วัน ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี” “ภูฐาน เกาะเขียวบนแผ่นดิน” “ที่ไซบีเรียหนาวไหม” “ตุรกี ดินแดนจักรพรรดิโรมันและสุลต่านออตโตมัน” “ซินเจียงและกานซู ภาพจากดินแดนสุดหล้าฟ้าเขียว” “จีนตะวันออก ขึ้นเขา ลงทะเลสาบ เข้าวัด” และ “จีนอีสานและเสฉวน จากแดนแมนจูสู่ภูง่อไบ๊”)

ผมจึงอยากสานต่อพระปณิธาน ตามรอยพระบาท ด้วยการเล่าถึงการเดินทางของผม ที่สอดคล้องกับหลายสถานที่ซึ่งพระองค์เคยเสด็จในโมรอคโค เช่น เมือง Casablanca เมือง Rabat เมือง Fes เมือง Marrakech ยังเป็นการอัพเดทข้อมูลสำหรับผู้สนใจอยากไปเที่ยว เพราะพระองค์เสด็จเมื่อกว่าสิบปีก่อน ผมเพิ่งไปเมื่อปลายปี 2550

จึงขอเริ่มเรื่องด้วยความรู้ทั่วไป ประเทศโมรอคโคอยู่ทางเหนือของทวีปแอฟริกา เยื้องไปทางตะวันตกเล็กน้อย ด้านเหนือติดทะเลเมดิเตอร์เรเนี่ยนและมหาสมุทรแอตแลนติก ด้านตะวันออกและด้านใต้ติดประเทศอัลจีเรียและทะเลทรายซาฮาร่า โมรอคโคมีพื้นที่ 446,550 ตารางกิโลเมตร เล็กกว่าประเทศไทยนิดหน่อย

ภูมิประเทศแบ่งเป็น 3 ส่วน ริมมหาสมุทรมีภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนี่ยน อบอุ่นและแห้ง พบเขตชุ่มชื้นเป็นหย่อม เป็นแหล่งเกษตรกรรมสำคัญ เมืองใหญ่อยู่รวมกันด้านนี้ เช่น Rabat (เมืองหลวง) Casablanca Fes Marrakech ตรงกลางเป็นเทือกเขา Atlas บางส่วนปกคลุมด้วยหิมะ ยอดเขาสูงสุดชื่อ Jebel Toubkal (4,165 เมตร) ด้านใต้เป็นเขตแห้งแล้งและทะเลทรายซาฮาร่า เป็นแหล่งฟอสซิลสำคัญแห่งหนึ่งของโลก

โมรอคโคมีประชากร 32 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นชาว Berber หรือชนพื้นเมืองในเขตทะเลทราย ใช้ภาษาอาราบิกเป็นหลัก ยังใช้ภาษาฝรั่งเศสและสเปนได้ดี เพราะเคยเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศสและสเปน แต่แทบไม่พูดภาษาอังกฤษ โมรอคโคใช้เงินสกุล Dirham เวลาช้ากว่าประเทศไทย 7 ชั่วโมง

นั่นเป็นความรู้ทั่วไปที่ผมพยายามเรียบเรียงมา แต่ถ้าถามความรู้แบบชาวบ้านล่ะ ผมทดสอบโดยหา key word เกี่ยวกับประเทศโมรอคโค โดยถามลูกศิษย์รอบกายผู้ไม่เคยไป ได้คำว่า “เจ้าหญิงลัลลา” หรือพระนามเต็ม เจ้าหญิงลัลลา ซัลมา เบนนานี พระชายาในสมเด็จพระราชาธิบดี โมฮัมเหม็ดที่ 6 กษัตริย์แห่งโมรอคโค เจ้าหญิงพระองค์นี้เป็นที่รู้จักทั่วไทย ครั้งพระองค์เสด็จมาร่วมในพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบรอบ 60 ปี ในพ.ศ.2549

นอกจากเจ้าหญิง คนไทยรู้จักโมรอคโคน้อยนัก ลูกศิษย์รายหนึ่งชอบเพลงเก่า บอกว่ารู้จักเพลง As time goes by ว่าแล้วเขาก็ครวญให้ฟัง

You must remember this, A kiss is still a kiss, a sigh is just a sigh.

The fundamental things apply, As time goes by.

เพลงนี้แต่งมาตั้งแต่ค.ศ.1931 แต่โด่งดังมากเพราะนำมาประกอบภาพยนต์เรื่อง Casablanca ในค.ศ.1943 แต่ถ้ายังไม่คุ้นหู อาจารย์เคยฟังเพลงนี้ไหมครับ

A kiss is still kiss in Casablanca, A Kiss is not a kiss without your sigh

Please come back to me in Casablanca, I love you more and more each day as time goes by...

ชื่อเพลง Casablanca ประกอบหนังเรื่องเดียวกัน ว่าง ๆ อาจารย์ไปหามาฟังสิครับ (หนอยแน่ะ ศิษย์คิดล้างครู ครูรู้จักวุ้ย เคยร้องจีบสาวด้วยล่ะ ตอนนั้นยังไม่รู้เลยว่า Casablanca อยู่หนไหน)

เจ้าหญิงก็แล้ว เพลงก็แล้ว คนไทยยังรู้จักอะไรเกี่ยวกับโมรอคโคอีกบ้างเอ่ย ? ลูกศิษย์รายหนึ่งชอบเที่ยว ตอนนี้เป็นนางฟ้าอยู่การบินไทย เธอตอบเสียงแจ๋ว ทะเลทรายซาฮาร่าไงคะ หนูยังอยากไปช้อปปิ้งซื้อหม้อถังกะละมังไหในโมรอคโค แล้วก็การแต่งบ้านค่ะ เดี๋ยวนี้เค้านิยมแบบริยาดในโมรอคโค ขนาดคอนโดแถวปราณบุรียังใช้ตรงนี้เป็นจุดขาย แล้วก็รีสอร์ทอีกมากมายสไตล์บูติกโฮเต็ล

เอาเป็นว่า คนไทยมีความรู้เกี่ยวกับโมรอคโคพอสมควร แต่ถ้าถามว่า อยากไปเที่ยวไหม ? ใครต่อใครก็บอกว่าอยาก (ไม่ต้องไปโมรอคโคก็ได้ ที่ไหนก็อยากไปจ้า) ปัญหาคือไปไงเอ่ย เปิดหาทัวร์ก็ยากเหลือแสน แม้ในหนังสือพิมพ์ “ผู้จัดการรายวัน” ที่ได้ชื่อว่า มีโฆษณาทัวร์มากสุดฉบับหนึ่งของเมืองไทย ยังหาแทบไม่เจอเลย ทำไมคนไทยถึงไม่ค่อยไปเที่ยวโมรอคโคเอ่ย ? ใครจะไปรู้ล่ะครับ

แม้ไม่รู้ นักเขียนที่ดีก็ต้องพยายามเดา ผมคิดว่า มี 3 คำตอบ หนึ่งคือการเดินทางที่ใช้เวลานานและค่าเครื่องบินแพง เสียเงินเสียเวลาปานนั้น นั่งเครื่องบินไปเที่ยวยุโรปดีกว่า สองคือค่าครองชีพในโมรอคโคสูง เมื่อเทียบกับอินเดียหรือประเทศใกล้เคียง สุดท้ายคือแหล่งเที่ยวโดดเด่นประจำประเทศไม่ค่อยมี เสียเงินน้อยกว่า ไปดูทัชมาฮัล หรือเสียเงินใกล้เคียงกัน ไปปิรามิดที่อียิปต์หรือไปเภตราที่จอร์แดน เพิ่งได้โหวตเป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลก เท่กว่าไปโมรอคโคเป็นไหน ๆ

แต่ถ้าประเทศนี้ไม่มีอะไรดี ทำไมสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ จึงเสด็จไปเยือนล่ะครับ ? เพราะฉะนั้น นับจากสัปดาห์นี้เป็นต้นไป ผมจะพาพวกเราตามรอยพระบาท ไปเที่ยวโมรอคโคกันครับ...

หมายเหตุ – ฟังเพลง As time goes by HYPERLINK "http://www.youtube.com/watch?v=AY62QByUYJQ" ฟังเพลง Casablanca HYPERLINK "http://www.youtube.com/watch?v=iLdqKUkkM6w" ควรฟังกับคนรู้ใจนะจ๊ะ