ฉลามเสือดาว....ผู้น่ารักแห่งห้วงสมุทร

Last Update : Tuesday 25 July, 2000 1:15 PM

ฉลามเสือดาว....ผู้น่ารักแห่งห้วงสมุทร

เพชฌฆาตก่อนประวัติศาสตร์
นักล่าแห่งรัตติกาล
ผู้น่ารักแห่งห้วงสมุทร
สุภาพบุรุษแห่งโลกสีคราม
แลกเปลี่ยนประสบการณ์เรื่องฉลาม

          ขึ้นหัวเรื่องมาเช่นนี้หลายคนคงคิดว่าแล้วเจ้านี่มันจะเรียกว่าฉลามเสือดาวได้ยังไง ความจริงแล้วฝรั่งเขาเรียก Leopard shark (Stegostoma fasciatum ) เพราะฉลามพันธุ์นี้มีลายจุดเหมือนเสือดาว ไม่ใช่เรียกตามนิสัย ฝรั่งบางคนยังเรียกเขาว่า Zebra shark ขอให้เข้าใจว่าเป็นตัวเดียวกันนะครับ เหตุที่เรียกเช่นนั้นเพราะตอนเยาว์วัยฉลามพันธุ์นี้จะมีลายบั้งดำคล้ายม้าลาย สำหรับคนไทยมีชื่อเรียกอื่น เช่น ฉลามกบ ฉลามไก่ ฉลามนางฟ้า สำหรับชื่อหลังสุดนี่ผมไม่แนะนำให้ใช้เพราะฉลามนางฟ้า (Angel shark) ความจริงแล้วเป็นฉลามอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งมีรูปร่างหน้าตาไม่เหมือนกับฉลามเสือดาวแม้แต่น้อย

          ฉลามเสือดาวออกลูกเป็นไข่ อย่างมากจะมีแค่สี่ฟอง ลูกฉลามเสือดาวพอเกิดขึ้นปุ๊ปก็ว่ายน้ำลงไปหากินในที่ลึก บางครั้งลึกกว่า 50 เมตร เลยไม่ค่อยมีใครเห็นตราบจนเมื่อเติบใหญ่แล้วจึงกลับมาอยู่ในช่วงความลึก 20-50 เมตร ฉลามพวกนี้โตเต็มวัยอาจยาวได้ถึง 3.5 เมตร

          ในยามกลางวันฉลามเสือดาวส่วนใหญ่ประพฤติตัวคล้ายฉลามขี้เซา ต่างกันตรงที่เขาจะไม่ว่ายเข้าไปนอนในถ้ำ ส่วนใหญ่จะนอนอยู่บนพื้นทรายแนวปะการังด้านนอก โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นเศษปะการังตายมีน้ำไหล ฉลามเสือดาวจะชอบเป็นพิเศษ กรณีนี้คาดว่าเป็นเพราะฉลามต้องการใช้น้ำไหลเพื่อช่วยในการหายใจยามนอนนิ่ง ส่วนฉลามขี้เซานั้นระบบเหงือกพัฒนามากกว่าฉลามเสือดาว เขาเลยนอนอยู่ในบริเวณที่มีน้ำสงบนิ่งได้

          เมื่อยามรัตติกาลมาเยืยน ฉลามเสือดาวจะออกหาอาหารตามหน้าดิน ของกินหลักสำหรับพวกเขาคือหอยชนิดต่างๆ ทั้งที่มุดอยู่และคืบคลานอยู่บนพื้นท้องทะเล นอกจากนั้นฉลามเสือดาว อาจกินกุ้งกินปูและสัตว์พื้นท้องทะเลไปตามแต่จะหาได้

          ความน่ารักของฉลามเสือดาวที่ผมเกริ่นนำไว้ คือเขาเป็นฉลามที่ไม่เคยมีรายงานว่ากัดหรือทำร้ายคนมาก่อน จากประสบการณ์ของตนเองที่พบกับฉลามพันธุ์นี้ บางครั้งผมเข้าไปจนใกล้เพื่อพิจารณาและสังเกตจนพอใจ ส่วนใหญ่ไม่ค่อยจะหนีไปไหนให้ไล่ตามเหมือนฉลามพันธุ์อื่น แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นอย่าไว้ใจฉลามนะครับ

          จากหนังสืออ้างอิงที่ผมอ่านมา ฝรั่งเขาบอกว่าฉลามพันธุ์นี้มักอยู่โดดเดี่ยวไม่รวมกลุ่ม ทีแรกผมก็เชื่อเขา ต่อเมื่อมีโอกาสไปดำน้ำในพม่าเข้าไปเห็นกับตาตัวเองว่าฉลามเสือดาวหลายตัวนอนเรียงกันอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อยที่ Leopard Shark Parking Lot ตอนนั้นความเชื่อฝรั่งเลยเริ่มคลอนแคลน ผมคิดว่านายคนเขียนอาจไม่เคยเห็นอย่างที่ผมเห็นเลยรายงานเช่นนั้น อีกอย่างคือ ฉลามพวกนั้นมานอนเรียงกัน เพราะสถานที่เหมาะสมมันมีน้อยขณะที่ปริมาณฉลามมีมาก แต่เมื่อผมเข้าไปใกล้เหล่าฉลามแยกย้ายว่ายกันไปคนละทิศคนละทาง ผมยังไม่เคยเจอฉลามพันธุ์นี้สองตัวว่ายจู๋จี๋กันมาเลย

          ถึงตอนนี้ผมจะบอกเล่าถึงเทคนิคในการเข้าไปสังเกตฉลามเสือดาวให้คุณทราบ ในกรณีที่คุณพบฉลามนอนอยู่ ควรเริ่มจากแยกย้ายกันเข้าไปสังเกต ห้ามบุกเข้าไปทั้งกลุ่มเพราะฉลามจะแตกกระเจิงว่ายน้ำหนีไปหมด จากนั้นเมื่อเข้าไปใกล้ในระยะห้าเมตร หากเห็นฉลามยกตัวขึ้นโดยใช้ครีบอกทั้งสองข้างดันพื้น คุณที่มีกล้องจงรีบถ่ายโดยไว เพราะโอกาสที่คุณจะได้ภาพฉลามใต้ท้องทะเลกำลังจะหมดไปเนื่องจากเขากำลังจะว่ายหนี

          ในกรณีที่ฉลามไม่ว่ายหนี คุณสามารถเข้าไปสังเกตเขาโดยใกล้ชิด เคลื่อนตัวช้าๆ อย่าฮวบฮาบเป็นกฎเหล็กข้อแรกสำหรับวิธีการนี้ หากสวรรค์เป็นใจคุณว่ายรอบฉลามสามรอบเขาก็ยังอยู่ที่เดิม แต่ถ้าคุณไปแตะตัวเขาเมื่อไหร่ งานนี้เขาว่ายหนีคุณแน่นอน เพราะฉะนั้นดูแต่ตามืออย่าต้อง ฉลามจะหาย

          ฉลามเสือดาวจัดว่าเป็นฉลามที่คนไทยสมควรภูมิใจ เหตุเพราะทะเลมันดามันของเราเป็นจุดที่พบพวกเขาได้บ่อยครั้ง หนังสือต่างประเทศที่ผมใช้อ้างอิงหลายเล่มยังบอกไว้เลยว่า ภูเก็ตคือจุดที่ใครต่อใครมีโอกาสได้เห็นฉลามเสือดาว โดยเฉพาะบริเวณหินมูสัง ใกล้หมู่เกาะพีพีมีอยู่มาก จนตั้งเป็นจุดดำน้ำชื่อ Shark point ได้เลย บางครั้งจะมีการเลี้ยงอาหารฉลามพันธุ์นี้ มีฝรั่งมาถ่ายรูปเอาลงนิตยสารโด่งดังไปทั่วโลก แต่ปัจจุบันเท่าที่ทราบพวกเขาจำนวนมากลาตาย เพราะมีใครบางคนจับไปกินหมด ถึงตรงนี้คงต้องรายงานกันไว้ว่าของดีในเมืองไทยกำลังจะสูญไปอีกอย่างหนึ่งแล้ว

| ฉลาม....ราชาผู้สง่างามแห่งห้องทะเลไทย |