Last Update : Saturday 20 January, 2001 4:40 AM

ตะกอนในทะเลและมหาสมุทร

นายบัณฑูร พานแก้ว
43620442

          ทะเลและมหาสมุทรเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ของโลก มีแม่น้ำหลายสายไหลลงสู่ทะเล ซึ่งจะพัดพาตะกอนจากพื้นทวีปลงสู่มหาสมุทร ตะกอนในทะเลมีลักษณะทางกายภาพที่แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับความลึกของน้ำ ระยะห่างจากแผ่นดิน ที่มาของตะกอน และลักษณะของสิ่งแวดล้อมในบริเวณนั้นๆ ดังนั้นจึงมีหลักเกณฑ์ในการจำแนกตะกอนในแบบต่างๆ กันออกไป

จำแนกตามแหล่งกำเนิด

• ขบวนการผุพังของหินทางกายภาพ (Physiccal or Mechanical Weathering)
• ขบวนการผุพังของหินทางเคมี (Chemical Weathering)
• ขบวนการผุพังของหินทางชีวภาพ (Biological Weathering )

จำแนกตามชนิดของตะกอน

• ตะกอนที่เกิดหิน (Lithogenous Sediment)
• ตะกอนที่เกิดจากสิ่งมีชีวิต (Biogenous Sediment) เป็นตะกอนที่เกิดจากซากของสิ่งมีชีวิต สามารถจัดได้ตามองค์ประกอบสำคัญทางเคมีได้ 3 กลุ่ม คือ
  • กลุ่มตะกอนคาร์บออเนต (Calcacous Sediment)
  • กลุ่มตะกอนซิลิกอต (Siliceous Sediment)
  • กลุ่มตะกอนฟอสเฟต (Phosphatic Sediment)
• ตะกอนที่เกิดจากน้ำ (Hydrogenous Sediment) เป็นตะกอนอนินทรีย์ที่เกิดขึ้นเมื่อสภาพในมหาสมุทรมีการเปลี่ยนแปลง ส่วนใหญ่จะเป็นตะกอนคาร์บอเนตซึ่งตกตะกอนได้โดยตรงจากมหาสมุทร
• ตะกอนที่เกิดจากภายนอกโลก (Cosmogenous or Extraterrestrial Sediment) เป็นตะกอนที่พบได้น้อยมกในมหาสมุทร เกิดจากสะเก็ดดาวและฝุ่นผงจากตะกอนภายนอกโลก

จำแนกตามขนาดของตะกอน (Wenworth’s Scale)

กลุ่มตะกอน	ชื่อตะกอน	ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง (มม.)
กรวด (Grarel)	ก้อนหินใหญ่(Boulder) ก้อนหินเล็ก (Cobber) กรวดใหญ่ (Pebble) กรวดเล็ก (Grannule)	มากกว่า 256 65-256 4-64 2-4
ทราย (Sand)	ทรายหยาบมาก (Very Crude Sand) ทรายหยาบปานกลาง (Crude Sand) ทรายละเอียด (Fine Sand) ทรายละเอียดมาก (Very Fine Sand)	1-2 0.5-1 0.25-0.5 0.125-0.25
โคลน (Mud)	ซิลท์ (Silt) เคลย์ (Clay)	0.0039-0.0625 น้อยกว่า 0.0039

การแพร่กระจายของตะกอน

          ชนิดและปริมาณของตะกอนที่พบในทะเล มีปัจจัยหลายประการที่เป็นตัวควบคุม สามารถแยกกลุ่มของการแพร่กระจายของตะกอนได้ คือ

ตะกอนของขอบทวีป

          กลุ่มของตะกอนขอบทวีปรวมทั้งตะกอนทับถม (Deposite) ของบริเวณฝั่งทะเล โดยทั่วไปเป็นตะกอนที่อยู่ในความลึกไม่เกิน 100-200 เมตร โดยแบ่งเป็น

1. ตะกอนฝั่งทะเล (Coastal Sediment)

          กลุ่มของตะกอนฝั่งทะเล รวมถึงตะกอนทับถมของดินดอนปากแม่น้ำอ่าว หมู่เกาะขวางกั้นและชายหาด ตามปกติอยู่ที่ความลึกไม่เกิน 20-30 เมตร และความกว้างของบริเวณนี้โดยทั่วไปประมาณ 2-3 กิโลเมตร

          ตะกอนในบริเวณนี้ส่วนใหญ่จะมาจากแผ่นดิน โดยถูกพัดพามากับน้ำที่ไหลลงสู่ทะเล ชนิดและรูปแบบของการแจกแจงของตะกอนถูกควบคุมโดยปัจจัย 3 ประการ คือ

1. อัตราของน้ำไหลผ่าน (runoff) จากทวีปและตะกอนที่เข้ามา
2. ความแรงและทิศทางของตัวแทนทางทะเล เช่น คลื่น กระแสน้ำ น้ำขึ้นน้ำลง และกระแสลม
3. อัตราและทิศทางของการเปลี่ยนแปลงของน้ำทะเล

2. ตะกอนบนไหล่และลาดทวีป

ตะกอนบนไหล่และลาดทวีปมักจะประกอบไปด้วยตะกอนใน 5 กลุ่ม คือ

1. Biogenic เกิดจากสิ่งมีชีวิต
2. Authigenic เกิดจากพริซิเตทจากน้ำทะเล หรือเกิดโดยการแทนที่ทางเคมีของอนุภาคอื่น
3. Residual
4. Relict
5. Detrital

การพัดพาตะกอนลงสู่ทะเลและมหาสมุทร มีหลายทางโดยแบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ๆ คือ

1. การพัดพาโดยลำน้ำ (Alluvial Trasportation)
2. การพัดพาโดยลม (Eolian Trasportation)
3. การพัดพาโดยธารน้ำแข็ง (Glacial Trasportation)
4. การพัดพาโดยการระเบิดของภูเขาไฟ (Vocanic Explosion)
5. การพัดพาโดยกระแสขุ่นข้น (Turbulent Trasportation)
6. การนำตะกอนไปโดยสิ่งมีชีวิต (Rafting of Sediment)

ความสำคัญของตะกอน

ตะกอนเป็นสารแขวนลอยอยู่ในน้ำ มีผลต่อลักษณะทางการภาพในน้ำและสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในน้ำ คือ

1. มีผลต่อความขุ่นใส
2. มีผลต่อความโปร่งแสง
3. มีผลกระทบต่อการหายใจของสัตว์น้ำ
4. เป็นธาตุอาหารแก่พืชน้ำและแพลงค์ตอนพืช
5. ทำให้การหาอาหารของสัตว์น้ำมีประสิทธิภาพลดลง
6. ทำให้สัตว์น้ำวัยอ่อนหลีกหนีศัตรูได้ดีขึ้น
7. เมื่อตะกอนตกทับทมทำให้แหล่งน้ำตื้นเขิน

ประโยชน์ในการศึกษาตะกอน

1. ทราบถึงที่มาของตะกอนและผลกระทบ
2. เพื่อทราบถึงจุดตกทับถมของตะกอน
3. เพื่อเป็นข้อมูลทางการประมงและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

การวิเคราะห์หาปริมาณตะกอนแขวนลอย

          การวิเคราะห์หาปริมาณตะกอนแขวนลอย (Suspended Solids) ในน้ำ โดยการชั่งน้ำหนักแห้งของตะกอนที่ค้างอยู่บนกระดาษกรอง โดยที่กระดาษกรองล้างให้ปราศจากเกลือ และอบที่อุณหภูมิมาตราฐาน

การคำนวณหาปริมาณตะกอนแขวนลอย

Suspended Solids (SS) mg/L =	W’-W	x 1,000
	V

เมื่อ W = น้ำหนักของกระดาษกรอง (มิลลิกรัม)
W’ = น้ำหนักของกระดาษกรองพร้อมตะกอน (มิลลิกรัม)
V = ปริมาตรน้ำตัวอย่าง ( มิลลิลิตร)

 

Copyright © 1999-2001 TalayThai.com All right reserved.
comment to webmaster@talaythai.com