ภัยแอบแฝงในแม่น้ำเวฬุ

Last Update : Saturday 20 January, 2001 4:39 AM

ภัยแอบแฝงในแม่น้ำเวฬุ

          แม่น้ำเวฬุ มีศักยภาพในการผลิตสัตว์น้ำต่างๆ ได้สูงมาก เพราะแม่น้ำมีความอุดมสมบูรณ์แต่ในปัจจุบันมีการขยายตัวของแหล่งชุมชน โรงงานอุตสาหกรรม เหมืองแร่ และการทำการประมงอย่างมาก ทั้งนี้รวมถึงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะการเพาะเลี้ยงกุ้งกุลาดำ ที่มีผลต่อสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศของแม่น้ำเวฬุอย่างมาก ปัจจุบันแม้ศักยภาพการผลิตสัตว์น้ำในแม่น้ำเวฬุจะลดลง แต่ก็ยังถือว่าอยู่ในขั้นที่สูงพอสมควร โดยเฉพาะพวกหอย 2 ฝา ซึ่งพวกหอย 2 ฝาจะกินแพลงก์ตอนเป็นอาหารโดยการกรอง เพราะฉนั้นจึงเป็นเรื่องที่น่าสนใจว่าการแพร่กระจายของแพลงก์ตอนในแม่น้ำเวฬุนี้เป็นอย่างไร เพื่อที่จะสามารถประเมินศักยภาพของแม่น้ำได้

          แพลงก์ตอนเป็นสิ่งมีชีวิตที่สำคัญกับแหล่งน้ำมาก ในแง่การใช้ประโยชน์นั้นแพลงก์ตอนพืชถือเป็นผู้ผลิตเบื้องต้น ( primary product ) ในระบบห่วงโซ่อาหาร แต่ในขณะเดียวกันแพลงก์ตอนก็สามารถเป็นโทษแก่แหล่งน้ำและสัตว์น้ำ และส่งผลถึงมนุษย์เราก็ได้ด้วยเช่นกัน ดังเช่นการเกิดปรากฏ
การณ์น้ำเปลี่ยนสี



          ปรากฎการณ์น้ำเปลี่ยนสี ( Red tide ) น้ำเปลี่ยนสีหรือที่ชาวบ้านเรียกว่า ขี้ปลาวาฬ หรือ น้ำแดง นั้นฟมายถึงปรากฎการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากแพลงก์ตอนพืชที่มีการเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างมากจนทำให้น้ำทะเลเปลี่ยนสีไปจากน้ำทะเลปรกติ เนื่องจากมีแพลงก์ตอนหนาแน่นมาก ไม่จำเปฃ้นต้องเปฅ้นสีแดงเพียงอย่างเดียว อาจเป็นสีอื่น ๆ ก็ได้เช่น สีน้ำตาล สีเขียว

          ผลกระทบที่เกิดจากปรากฅฎการณ์น้ำเปลี่ยนสี
ทำให้เกิดการเน่าเสียของแหล่งน้ำเมื่อเกิดการ bloom แล้วเกิดการตายพร้อมกันเป็นจำนวนมากและเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำ โดยการที่สัตว์ไดรับพิษของแพลงก์ตอนโดยตรง หรือ ในแง่ของการเข้าไปอุดตันเหงือกทำให้สัตว์น้ำแลกเปลี่ยนก๊าซไม่ได้ เป็นต้น การเกิดพิษกับคน โดยอาจผ่านทางอาหารทะเล โดยเฉพาะในพวกหอย 2 ฝา ซึ่งพิษนั้นอาจไม่เป็นต่อหอย แต่หอยจะมีการสะสมพิษไว้ เมื่อคนกินหอยเหล่านั้นเข้าไป จะแสดงอาการซึ่งพิษบางชนิดทำให้เสียชีวิตได้



ภาพของแพลงก์ตอนที่ทำให้เกิดปรากฃำการณ์น้ำเปลี่ยนสี

อาการเมื่อได้รับพิษ
           พิษอัมพาตซึ่งมีความรุนแรงมาก ในระยะแรก หลังจากรับประทานเข้าไป ประมาณ 30 นาที จะเริ่มปวดแสบปวดร้อนที่ริมฝีปาก ลิ้น และใบหน้า ลามถึง คอ แขน ขา ระยะหลังจะเกิดอาการชา เคลื่อนไหวลำบากคล้ายกับเป็นอัมพาตในกรณีรุนแรงจะเสียชีวิตเนื่องจกากกล้ามเนื้อหัวใจไม่ทำงาน ( ภายใน 12 ชม.) หากอาการทรงอยุ่ได้เกิน 12 ชม. จะมีโอกาศรอดชีวิตได้

          พิษที่ทำให้ท้องร่วง อาการเมื่อไดรับพิษ คือ ท้องร่วง อาเจียน แต่ไม่อันตรายถึงชีวิต

          พิษที่ทำให้ความจำเสื่อม อาการเมื่อได้รับพิษ คือ อาการเริ่มแรกภายใน 24 ชม. จะเกิดการหดตัวของกล้ามเนื้อปวดช่องท้องอย่างรุนแรง อาเจียนและง่วงซึม เวียนศรีษะ ภายใน 48 ชม. ขั้นรุนแรง อาจมีผลต่อระบบสมองและประสาทส่วนกลาง ทำให้สูญเสียความทรงจำ และอาจเสียชีวิตได้

          จากเนื้อหาข้างต้นจะเห็นได้ว่าแพลงก์ตอนแม้จะเปฃ็นสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดเล็ก และบางคนอาจมองไม่เห็นความสคัญ หรือโทษที่เกิดขึ้นจากแพลงก์ตอนว่ามีมากน้อยเพียงใด ที่ผ่านมาการแพร่กระจายของแพลงก์ตอนที่เกินความจำเป็นจนก็ให้เกิดโทษนั้นมีมาก และได้ทำความเสียหายให้แก่ เศรษฐกิจการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเป็นมูลค่ามากมาย

          เมื่อเราทราบข้อมูลเกี่ยวกับแพลงก์ตอนรวมถึงรู้ทั้งประโยช์และโทษของแพลงก์ตอนแล้ว เราควรที่จะมีวิธีแก้ไข หรือกาทางป้องกันความเสียหายที่เกิดจากการ Bloom ของแพลงก์ตอน ไม่ให้สร้างความเสียหายแก่ผลผลิตสัตว์น้ำ และส่งผลกระทบต่อมนุษย์เราอีกด้วย

หมายเหตุ

** แพลงก์ตอน หมายถึง สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ร่องลอยไปตามกระแสลมหรือน้ำสุดแต่คลื่นลมหรือน้ำจะพัดพาไป มีทั้งขนาดที่มองเห็นด้วยตาเปล่า หรือมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

** Red tide หมายถึงการเพิ่มจำนวนของแพลงก์ตอนอย่างรวดเร็ว อันเนื่องมาจากสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น แสง ธาตุอาหาร อุณหภูมิ เป็นต้น